Koçluk Araçları

Ne Arzuluyorsun?

ÖNCELİKLİ KONU VE YAŞAM ALANI KEŞFİ

Danışanın getirdiği konu fazla geniş kalıyorsa, o konuya büyüteç tutup detaylı bakması ve bir alt konu belirlemesi için kullanılır. Danışanın bir koçluk konusu getiremediği veya hangi konuya öncelik vereceğini bilemediği durumlarda tüm hayatını gözden geçirip odaklanmak isteyeceği konuyu seçmesi için de kullanılır.


  • [Danışanın durumuna göre…]
    • [Danışan geniş bir konu getirdiyse… Konuyu parçalamayı teklif edin.] Bu konuyu parça parça ele alsak, hangi alt başlıklar olurdu?
    • [Danışan bir konu belirleyemiyorsa…. Genel hayatını konuşmayı teklif edin.] Şu an hayatını birkaç alana bölecek olsan, hangi alanlar çıkar? Şu an olmayan ama olmasını istediğin alanlar neler? [Çıkan başlıkları listeleyin.]
  • [Her başlık için tatmin olma seviyesini değerlendirin.] Bunda tatmin seviyen ne?
  • [Mevcut durumu görselleştirin. Bir dilim radar grafiği kullanabilirsiniz.]
  • [Önceliklendirmesini isteyin.] Bunlardan hangisi senin için daha öncelikli? Hangisi 1 puan artsa tamamına etkisi görece büyük olur?
  • [Belirlediği konu üzerinden devam edin.] Seçtiğin bu alanla ilgili ne yapmak istiyorsun?

ÖNCELİKLİ DEĞERLERİN KEŞFİ 1

Danışanın bir konu veya yaşamı özelinde yaptığı tarama çalışmasından yola çıkarak değerlerini gözden geçirmesi ve odaklanmak isteyeceği konuyu tespit etmesini sağlamak için kullanılır. Özellikle danışanın bir koçluk konusu getiremediği veya hangi konuya öncelik vereceğini bilemediği durumlarda faydalıdır.


  • [Daha önce yapılmış konu veya yaşam alanı taramasına bakın.]
    • [Her alan için…] Bu alan senin için ne değer ifade ediyor? [İfade edilen değerleri bir liste halinde yazın. Değer bulmakta zorlanan danışana bir değerler listesi verilebilir.]
    • [Listeyi danışana gösterin.] Bütün bu söylediklerine bakınca ne görüyorsun?
  • [Bir alan seçmesini isteyin.] Hangi alanın değerleri üzerinde konuşmak istersin?
  • [Seçilen alan için daha önce ifade edilen değerleri dilim radar grafiğine yerleştirin.]
    • [Her değer için değerlendirme yapmasını isteyin.] Bu değeri yaşamına ne kadar yansıtabiliyorsun?
    • [Tüm grafiği gösterin.] Şu an bu resim sana ne ifade ediyor?
  • [Önceliklendirme yapmasını sağlayın.] Bu değerlerden hangisine odaklanırsan, tüm resme katkısı daha büyük olur?
  • [Seçilen değer için…]
    • Bu değer sana ne ifade ediyor?
    • Ne yapmak seni bu değere yakınlaştırır?
  • [Hedef belirlenir.] Bunu 1-10 arasında tarif etsek, 10 senin için ne? Sen şu an neredesin? Bu görüşmede nereye gelmek istersin?

ÖNCELİKLİ DEĞERLERİN KEŞFİ 2

Danışanın farklı perspektiflerden kendi değerlerini keşfetmesi için kullanılır. Özellikle danışanın vizyon / hedef belirleyemediği durumlarda faydalıdır. Bu araç ile etkili sonuç alabilmek için karşılıklı güvenin oluşmuş olması gerekir. O yüzden ilk görüşmede uygulanması tavsiye edilmez.  


  • [Aşağıdaki keşif uygulamalarından bir veya ikisini yaptırın.]
    • Zamanın içindeki zirve anlar: En özel zirve anlarından birini düşün. O anda hangi değerleri yaşıyordun?
    • Zamanın içindeki çökmüş anlar: Öfkeli, hayal kırıklığına uğramış, üzgün olduğun anlarından birini düşün. O anda hangi değer bastırılmıştı? Onun tam tersi nedir?
    • Mutlaka olmalı: Tatmin olmak için yaşamda, temel gereksinimlerin ötesinde, nelere sahip olmalısın? Bunların senin için değeri ne?
    • Özel ada: Sana ait özel bir adan var. Oraya giderken yanına hangi müzik, nesne ve arkadaşları alırdın? [5er tane belirtebilir.]
    • Obsesif dışavurum: Hepimiz saplantılı davranabilme kapasitesi barındırırız. Bu tarz davranışların neler olabilir? Bunların yerine deneyimlemek istediklerin neler olabilir?
    • Olsam:
      1. Bir günü bir hayvan olarak yaşayacak olsan, ne olmak isterdin? Neden?
      2. Bir yılı bir ağaç olarak yaşayacak olsan, hangi ağaç olmak isterdin? Neden?
    • Takdir ettiğiniz kişiler: Derinden takdir ettiğin 3 kişiyi düşün. Her birinde hangi özellikleri takdir ediyorsun?
    • Zamanda ileriye gitmek:
      • 100. yaş gününde sürpriz bir doğum günü partisi düzenlenmiş ve sen kapının ardında saklanıp hayatındaki en önemli insanların seninle ilgili neler söylediğini duyuyorsun, neler diyorlar?
      • Ölüm döşeğinde olsaydın, ve çocuklarına yaşamında öğrendiğin en önemli 3 şeyi anlatmak isteseydin, ne olurdu?
      • Cenazende duvardaki sinek olsan, o törende olanlar seninle ilgili neler söylüyor olurdu?
      • Mezar taşına “gerçekten kim olduğunuzu” belirtecek tek bir cümle yazma hakkınız var, bu cümle ne olurdu?
    • Zevk ve tatmin:
      • En iyi hissettiğinde sen kimsin?
      • Yaşamında en fazla zevk, tatmin ve yenilenmeyi yaratan nedir?
    • Yaşam çemberi: [Yaşam çemberindeki her alan için, birkaç defa…] Buna sahip olmanın senin için önemi ne?
    • Cehennem oyunu: Cehennem yönetimi görevden alınmış ve yerine sen atanmışsın.
      1. Cehennemi daha etkili yapmak için 10 öneri geliştir.
      2. Cennette olsan, bunların tam tersi neler olurdu? Bunların arkasındaki değerler neler?
  • [Uygulamada çıkan değerleri listeleyin ve danışana gösterin.] Bu listede yer almayan başka hangi değerler geliyor aklına?
  • [Sonra her bir değer için…] Bu değeri hayatında ne kadar yaşıyorsun?
  • [Dilim radar grafiği oluşturun ve danışana gösterin.] Çıkan resim sana neyi gösteriyor?
  • Bugün bu değerlerden birine odaklanacak olsan hangisi olurdu?
  • Seçtiğin değerin senin için tanımı nedir?
  • Bu senin için neden önemli?
  • Bu değer özelinde neye odaklanmak istersin?

YAŞATILAMAYAN ÖZDEĞERİN KEŞFİ

Danışanın hayatında yaşatamadığı özdeğerini keşfetmesi ve buna yönelik eyleme geçmesi için kullanılır. Danışan bir özdeğerini yaşatamıyorsa bunun yarattığı rahatsızlığı hem duygusal hem de fiziksel olarak hisseder. Bu durumun farkında olmaz ise, üstündeki olumsuz duygu halinin sebebini izah edemez. Bu durumda yaşatılamayan özdeğerin ortaya çıkartılması ve üstünde çalışılması gerekir. Genelde bu tarz durumlarda kontrat ve eylem planlaması yapılmaz. 


  • Sorun nedir? Nerede hissediyorsun?
  • Bu uyarı için vücuduna teşekkür et. Bunun altında daha güçlü, olumlu ve kapsayıcı ne var?
  • [Danışanın söylediği her ifadeyi not alın. Eğer danışan daha çok inanç ve düşüncelerinden bahsediyorsa aynı soru sormaya devam edin.] Bunu söyleyen tarafına teşekkür et. Bunun da altında, daha güçlü, olumlu, kapsayıcı ne var?
  • [Danışan mutluluk, özgürlük gibi değer sözcükleri dile getiriyorsa ya da metafor kullanıyor ve benzetmeler yapıyorsa değerler seviyesine inmiş demektir. Danışanın söyledikleri tek bir değere odaklı hale geldiyse, hedef özdeğer (rahatsızlığa sebep olan kaynak) bulunmuş demektir. Danışanın bu değer çerçevesinde düşünmesini, bu değeri yaşatabildiği durumu hayal etmesini sağlayın.] Bu değeri / kaynağı bir an için yaşaman mümkün mü? Hayal et, sana neler hissettiriyor?
  • [Daha önce özdeğere gelene kadar söylediği duygu ve düşünceleri tersine çevirmesini sağlayın. Özdeğeri tam da istediği gibi yaşattığı durumda nelerin değişeceğini hayal ettirin. Not aldığını her ifade için, sondan başa doğru…] Bu deneyimlemekte olduğun hal bir üsttekini neye değiştiriyor / dönüştürüyor?
  • [Tüm ifadeler tamamlandıktan sonra, danışanın farklı perspektiflerden bakarak neleri değiştirebileceğini değerlendirmesini sağlayın. Akılda kalıcılığı arttırmak için danışanı ayağa kaldırıp vücudun bölümlerini birer perspektif ile ilişkilendirebilirsiniz. Ör: Baş: Büyük resim / hayat, 1.Kol: Ben, 2.Kol: İlişkiler, Ayaklar: Beden]
    • Bugünden geleceğe, bu değeri / kaynağı dilediğinde kullanmak üzere tüm hayatına nasıl yansıtırsın?
    • Bugünden geleceğe, bu değeri / kaynağı dilediğinde kullanmak üzere “ben” alanına nasıl yansıtırsın?
    • Bugünden geleceğe, bu değeri / kaynağı dilediğinde kullanmak üzere “ilişkiler” alanına nasıl yansıtırsın?
    • Bugünden geleceğe, bu değeri / kaynağı dilediğinde kullanmak üzere “beden” alanına nasıl yansıtırsın?

DİLİM RADAR GRAFİĞİ

Danışanın bir konuyu analiz ederken ortaya döktüğü verileri görselleştirmek için kullanılır. Konunun analiz edilmesi sonrasında ortaya çıkan alt başlıklar özelinde bir değerlendirme (ör: tatmin seviyesi) istenecekse ideal bir yöntemdir.


  • [Çıkan alt başlıkları listeleyin. Sonra bir çember çizin ve çıkan alt başlık sayısı kadar içine dilimler çizin. Her başlığı bir dilim içine yazın.] 
  • [Daha sonra her bir başlık için yaptıracağınız değerlendirmeyi çemberin merkezi 1, dış çeperi 10 olacak şekilde dilimlere işleyin.]
  • [Grafiği danışana gösterin ve genel değerlendirmesini isteyin.] Bütüne baktığında neyi fark ediyorsun?