İnsan Odaklı İnovasyon Rehberi

İnovasyon nedir?

İnovasyon, karşılanmayan bir ihtiyacı karşılayan (farklı değer sunan) veya hali hazırda karşılanan bir ihtiyacı daha iyi karşılayan (ilave değer sunan) çözümler üretmektir. Bir diğer ifadeyle, inovasyon yeni (farklı veya ilave) değer yaratmaktır.

Yenilikçilik, Yenileşim, İnovasyon, Yaratıcılık Üzerine

"İnsan Odaklı İnovasyon" nedir?

“İnsan Odaklı İnovasyon”, merkezinde insan olan sorunlara, hedef kitlenin ihtiyaç ve arzularından yola çıkarak yenilikçi çözüm tasarlayıp sunmayı hedefleyen bir yöntemdir.

Bu yöntemde ilk adım kısmen ya da tamamen karşılanmayan bir ihtiyacın keşfedilmesi ve karşılanamıyor olmasının arkasındaki sorunun anlaşılmasıdır. Daha sonra ihtiyaca uygun yenilikçi bir çözümün tasarlanması ve çözümün uygun bir sunum modeli ile hayata geçirilmesi hedeflenir.

Bir İnsan Odaklı Yenileşim Örneği

İhtiyaçtan başlayarak inovasyon mu yapılır?

Apple’ın da müşterilerini dinlemediği, müşterilerinin öngöremeyeceği cazibede ürünleri sadece Steve Jobs’un teknoloji vizyonu sayesinde çıkardığı miti dolaşır.

Aksine, İnsan Odaklı İnovasyon’un en popüler örneklerini Apple’ın verdiğini söyleyebiliriz.

Steve Jobs 1997’de Apple’a döndükten sonra, şirketin kendi yokluğundaki zor dönemlerini atlatabilmesi için yeni bir program başlattı. “Farklı Düşün” sloganı verilen bu programda, teknoloji ve üründen ziyade müşteriye odaklanmanın altı çiziliyordu. 1997 yılında World Wide Developer Conference’daki bir konuşmasında Steve Jobs şunları söylemişti:

“Her seferinde şunu keşfettim… Müşteri deneyimi ile başlamalı ve ondan geriye doğru gelerek teknolojiyi çalışmalısınız. Teknoloji ile başlayıp sonra bu teknolojiyi nerede satacağım diyemezsiniz. Bu hataya muhtemelen bu salondaki herkesten daha fazla ben düştüm ve bunu kanıtlayacak yara izlerim var.“

 

1. Sorunu Anla

1.1. İhtiyacı Tanımla

1.2. Araştır

  • 1.2.1. Yardımcı Araştırma
    • Soru Fırtınası
  • 1.2.2. 5N
  • 1.2.3. Mülakat
    • Hikaye Avı
    • Sıradışı Sorular
    • Kolaj / Resim / Maket
    • Seçenek Satma / Sıralatma Oyunu
  • 1.2.4. Gözlem
    • Duvardaki Sinek
    • Araştıran Kullanıcı
  • 1.2.5. Deneyimleme

1.3. Çözümle

  • 1.3.1. İçgörü Haritalama
    • Temsili Kullanıcılar
    • Deneyim Haritası
    • Zihin Haritası
    • Bağlamdaki Kuvvetler Haritası

 

 

Çözmeye değer sorunlar nasıl bulunur?

Önemli bir ihtiyaç karşılanmıyorsa ya da etkili bir şekilde karşılanmıyorsa bu çözmeye değer bir sorundur. İnovasyona giden yol, çözmeye değer sorunlardan geçer. Önemli ama açık ihtiyaçlar kolaylıkla tespit edilebilir, o yüzden bu tarz ihtiyaçları hedef alan pek çok çözüm bulmak mümkündür. Önemli ama örtülü ihtiyaçlar ise daha bakirdir ve çok güzel iovasyon fırsatları sunarlar.

Çözmeye Değer Sorunlar

Önemli bir ihtiyacı bulduktan sonra ne yapacağız?

Başlarken, herkesin çalışmanın 5N1K’sı özelinde aynı noktada olması başarı için önemlidir. En başta net olunması gereken şeyler “Neden?” ve “Ne?” sorularının cevaplarıdır. Yani öncelikle çalışma konusu, amacı ve hedefleri anlaşılıp netleştirilmelidir. Neye ulaşmak istiyorsunuz? Kimleri etkiliyor? Ulaştığınızı nasıl anlayacaksınız? Yapacağınız çalışmanın büyük resimde yeri ne? Neye hizmet edecek?

Daha sonra “Nasıl?”, “Nerede?”, “Ne zaman?” ve “Kim?” sorularına odaklanabilirsiniz. Bu çalışmayı nasıl yapacaksınız? Yani nasıl bir yol haritası izleyeceksiniz? Yol haritasında belirlediğimiz adımları nerede, ne zaman, kimlerle gerçekleştireceksiniz?

İnsanlara ne istediklerini mi soracağız?

Henry Ford, gerçekten söyleyip söylemediğine dair kanıt bulunamamış bir ifadesinde, “İnsanlara ne istediklerini sorsaydım, daha hızlı atlar derlerdi.” demiş ve müşterinin kendi ihtiyaçlarını giderebilecek olası çözümlerle ilgili ne kadar öngörüsüz olabileceğini anlatmaya çalışmış.

O yüzden, kullanıcıya “Ne istiyorsun?” diye sormanın ötesine geçmeyi hedeflemelisiniz. Kullanıcının dünyasına girip onu içeriden anlamaya ve ardından birlikte yeni bir çözüm yaratmaya çalışmalısınız.

Şu inovasyon işini tek başıma yapsam?

Olabilir. Ama olmasa daha iyi olur! Bu iş çok fazla yetkinliğin bir arada kullanılmasını gerektirir. O yüzden farklı yetkinliklere sahip insanlardan oluşan bir takımın başarı elde etmesi daha olasıdır.

2. Çözüm Tasarla

2.1. Çözüm Vizyonu Tanımla

  • 2.1.1. Tasarım İlkeleri

    2.2. Seçenek Üret

    • 2.2.1. Fikir Fırtınası
      • Nasıl Olabilir?
      • YAAY Çerçevesi
      • SCAMPER
      • Morfoloik Analiz
      • Trend Analizi
    • 2.2.2. Fikir Fuarı
      • Altı Düşünme Şapkası
      • Değer – Kolaylık Matrisi
      • Tasarım İlkesi Bazlı Puanlama
      • Temsili Kullanıcı Ne Der?
      • Değer Önerisi Tablosu
    • 2.2.3. Disney Stratejisi

    2.3. Sına

    • 2.3.1. Hızlı Sınama
      • Çizim
      • Canlandırma
      • Maket
      • Yalancı / Erken Tanıtım
    • 2.3.2. Geri Bildirim Çerçevesi

     

    Yenilikçi çözümler bulabilmek için ne lazım?

    Yenilikçi çözümler için derin içgörü, radikal iş birliği, fazla deneme, perspektif zenginliği, fikir üretme ve değerlendirme dinamiklerini iyi yönetmek gibi pek çok koşulun sağlanması önemlidir.

    İnsan Odaklı Tasarım’da Yenilikçi Çözümler

    Sınama çok mu elzem?

    Evet! Karmaşık sorunları çözmeye aday fikirlere, sınayıp kullanıcı tarafından kabul edileceğini görmeden yatırım yapmak çok risklidir. Bir sürü kullanıcı “kullanırım” dese bile inanmamak ve çözümüm gerçekten kullanılacağına yönelik kuvvetli deliller aramak gerekir.

    Sınamak için pilot uygulama mı yapacağız?

    Sınama aşaması genelde pilot uygulama ile karıştırılır. Pilot uygulama, bir fikrin tam ölçekli olarak dar bir alanda uygulanması anlamına gelir. Hâlbuki erken aşamalarda tam ölçekli bir uygulamanın lafı bile edilmez. Fikirlerin mümkün olduğu kadar basit bir şekilde, çoğu zaman da kısmi olarak (parça parça) hayata geçirilmesi ve kullanıcı tarafından erken aşamalarda deneyimlenmesi hedeflenir.

    İyi bir sınama nasıl olur?

    En iyi sınama kullanıcıya yeni bir fikri, en düşük çaba ve maliyet ile yeteri kadar deneyimleme imkânı sunan sınamadır. 

    Tabi, “Hem hızlı ve ucuz olsun hem de etkinliği yüksek olsun!” demek dile kolay ele zor gelir. Çoğu zaman ekipler hedefledikleri amacı gerçekleştirme kapasitesi olan sınama kurguları oluşturmakta zorlanırlar. Sınama kurgusu basit olsun diye kenarda bırakılan bazı detaylar sınama çalışmasını amacından uzaklaştırabilir. Bazen de doğru yöntem ve doğru kullanıcıyı seçememek de sınamanın etkinliğini zedeler. Bu sebeple, anlamlı ve faydalı fikirler, sınama kurgusundaki hatalar yüzünden etkisiz olarak değerlendirilebilir. Tam tersi durumlar da söz konusudur. Maalesef; bu zorluğu aşmak için verilebilecek bir reçete yoktur ve ekipler yaratıcılıklarına ve sezgilerine güvenerek ilerlemek zorundadır.

    3. Çözümü Sun

    3.1. Sunum Modelini Tanımla

    • 3.1.1. İş Modeli Çerçevesi

      3.2. Asgari Kısmı Sun

      • 3.2.1. Scrum
      • 3.2.2. Kanban

      3.3. Değerlendir & Evrilt

      • 3.3.1. İnovasyon Muhasebesi